BOP ortadoğu projesinin amaçları ve araçları

"Büyük Ortadoğu Projesi (BOP)"nin "amaçları" ve "araçları" olmak üzere iki boyutu olan geniş kapsamlı bir "yeniden yapılandırma" projesi olduğu söylenebilir. "Amaçlar"ını üç başlık altında toplamak mümkün:

1) "Enerji kaynakları ve enerji nakil hatlarının kontrol altına alınması",

2) "İsrail'in orta ve uzun vadedeki güvenliği",

3) "Bir kültür, yaşama tarzı ve kapsamlı bir alem/dünya görüşü olarak meydan okuyan ve sömürgecilik döneminden küresel kapitalizmin bugün öngördüğü yeni dünya düzenine itiraz eden İslam'ın dönüştürülmesi ve bu çerçevede İslamî akımların bir alternatif olmaktan çıkarılması."

Proje "araçlar"ı ise kapsam içindeki bölgenin "toplumsal ve kültürel olarak modernizasyon"u, siyasî olarak "demokratikleşme" ve ekonomik olarak "liberalizasyon" olarak tespit etmiş bulunuyor. Modernizasyon, demokrasi ve liberal politikalar bizzat kendi başlarına bir amaç değil, amaçların tahakkukunda birer araç, kullanışlı enstrümanlar olarak tasarlanmışlardır.

İlk amaçtan başlamak gerekirse, şu söylenebilir: Petrol ve doğalgazın çok uzun vadede tek enerji kaynakları olacağında tam bir ittifak var. Son 150 yılda 950 milyar varil petrol tüketilmiş. Bilinen yataklar ise 1,200 milyar varildir; yani neredeyse 200 yıllık petrol rezervi anlamına gelir bu. Bugün için yılda 29 milyar varil tüketiliyor. Çin, Hindistan ve Avrupa'nın tüketiminde bir artış var. Avrupa'nın yıllık tüketimi 5 milyar varil.

İran (8,5), Irak (10,7), Kuveyt (9,2), Umman (0,5), Katar (1,4), Suudi Arabistan (24,9), Suriye (0,2), BAE (9,3) ve Yemen (0,4)'in sahip olduğu petrol rezervi toplam petrol kaynaklarının yüzde 65,3'ünü teşkil etmektedir. Buna Cezayir, Mısır, Libya, Nijerya, Angola, Kamerun ve Gabon gibi ülke rezervlerini de kattığımızda bu rakam yüzde 72'lere ulaşmaktadır. BOP'un Kuzey Afrika'yı da kapsamına alması boşuna değildir. Bu açıdan Henry Kissinger "Petrol Araplara bırakılmayacak kadar önemlidir." demiştir.

Ancak burada söz konusu olan sadece Araplar veya Müslüman ülkeler değil, aynı zamanda AB, Rusya, Çin ve Hindistan'dır. Bu ülkeler, gelecekte ABD'ye rakip olabilecek potansiyel güçlerdir. Ancak şu anda hiçbiri meydan okuyabilecek güçte ve durumda değildir. Çin, hem nüfus ve ekonomik gelişme hem askerî ve nükleer güç açısından büyük bir ülkedir, ama mevcut büyümesini devam ettirmesi halinde ancak 10 sene sonra gerçek bir rakip ve dolayısıyla meydan okuyabilecek bir aktör durumuna gelebilir.

ABD ise, 21. yüzyıla gücünün zirvesinde rakipsiz bir ülke olarak girdi. Ekonomisinde ciddi sorunlar yaşanıyor olsa da, siyasî ve askerî gücü neredeyse sınır tanımaz noktada bulunuyor. 2002 askerî harcamaları açısından bakıldığında, kendisinden sonra gelen 20 ülkenin toplam askerî harcaması 378,7 milyar dolar iken -mesela Rusya 65, Çin 47, Japonya 42, İngiltere 38,4, Fransa 29,5, Almanya 24,9 milyar, S. Arabistan 21,3, İtalya 19,4, Hindistan 15,6 dolar-, ABD'ninki 399,1 milyar dolar olarak gerçekleşti. Beyan edildiği kadarıyla ABD, savunmaya 2003 yılında önce 400 milyar dolar ayırdı, arkasından buna 73,5 milyar dolar daha ekledi. Bundan ayrı olarak gerektiğinde, Ronald Reagan zamanında Sovyetler'in çöküşünde etkili bir araç olarak kullanılan "Yıldız Savaşları Projesi"ni uygulayabilecek durumda bulunuyor. Bu teknoloji ise hemen hemen başka hiçbir ülkenin elinde bulunmuyor.

Bu sınırsız güç her istediğini yaptırabileceğini, muhtemel potansiyel rakipleri şimdiden nötralize edebileceğini düşünüyor. AB, Rusya, Çin ve Hindistan güçlenmeden ve enerji kaynakları ile enerji hatları üzerinde yaşayan Müslüman dünya muhtemel bir toparlanma veya birleşmeye gitmeden bu hayati açıdan önemli olan stratejik bölgenin ABD'nin öngörülerine göre stabilize edilmesi BOP'un ilk önemli amaçları arasında yer almaktadır. BOP'un ameliyesi İslam coğrafyası üzerinde ve bu coğrafyanın sahip olduğu zenginlikler ve potansiyeller dolayısıyla sürecektir; ama hedefi ABD'nin küresel gücünü tahkim etmektir.

kaynak yazar: Ali Bulaç